Tarihin çeşitli dönemlerindeki izin alınarak yapılan kazılarla veya kaçak kazı yapmak suretiyle ya da tesadüfen bulunması ile gün ışığın çıkarılmış olan tarihi eserler, ülkemizin bir çok uygarlığa, yerleşim yerlerine ev sahipliği yapmış olduğunu göstermekte iken henüz sayısının bile tam olarak tespit edilemeyişi kendi eksikliğimiz olsa gerek.

Kültür varlıklarımızın yasal yollarla izin alınarak çıkarılması durumunda Kültür Bakanlığının bir kurul oluşturarak bilimsel esaslara göre o eseri tasnif eder. Tasnif neticesinde korunması gerekli görülmeyen kültür varlıkları çıkartan kişiye bir belge verilmek suretiyle sahibine iade edilir ve kişilerin bunlar üzerinde her türlü tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Eğer korunmasına karar verilir ise eser tescil edilir ve eserlerden müzelere satın alınması gerekli görülenler değeri ödenerek satın alınır. Korunması gerekli görünüp de tescil edilen ancak müzelere satın alınmayanlar Kültür Bakanlığından ruhsat alınması durumunda ticareti yapılabilir. Bu ticarette dikkat edilecek husus, korunması gerekli görülüp ve tescile tabi tutulup da müzelere alınmayan eserlerin ticareti esnasında satan taraftan alan kişi müzelere alınmasına gerek görülmediğine dair ilgili müzelerce verilmiş belgeyi satıcıdan istemelidir. Bu belge olmadan satış işlemenin yapılamayacağı unutulmamalıdır.

Taşınır kültür ve tabiat varlıkları koleksiyonculuğu yapmak isteyen kişi en yakın Müze Müdürlüğüne yazılı olarak şu belgeleri de alarak müracaat edip koleksiyoner olabilir:

a)Nüfus hüviyet cüzdanı örneği,

b)İkametgah belgesi,

c)Eski eser kaçakçılığı, kaçak kazı veya gizli define aracılığı gibi suçlardan hükümlü olmadığına dair C.Savcılığından alınacak belge,

d)Üç adet vesikalık fotoğraf,

e)Koleksiyonun bulundurulacağı yerin adresi,

f)Varsa ellerinde bulunan eserlerin adına ve cinsini belirtir bir liste.

Başvuru üzerine Müze Müdürlüğü uzmanlarınca, koleksiyonun bulunduğu veya bulundurulacağı yerin, eserlerin sağlıklı bir şekilde muhafazasına uygun olup olmadığı ve her türlü güvenlik tedbirlerinin yeterli olup olmadığı incelenir. Olumlu görüş hakim olduğu takdirde Müze Müdürlüğünce izin belgesi verilir ve kayıtlarda bulunması için belgenin bir nüshası Turizm Bakanlığa gönderilir.

Yapılan bu işlemlerin ardından artık siz de kolleksiyoner olmuş olursunuz.

Tüzel veya gerçek kişiler Kültür Bakanlığınca verilecek izin belgesi ile korunması gerekli taşınır kültür varlıklarından oluşan kolleksiyonlarını envanter defterine kaydetmek suretiyle oluşturabilirler. Kolleksiyonerler, envanter defterine kayıt edecekleri eseri 15 gün önceden Kültür Bakanlığına bildirmek şartı ile kendi aralarında değiştirebilirler veya satabilirler. Her zaman olduğu gibi satın almada öncelik Kültür Bakanlığına aittir.

Kültür varlığı koleksiyonu yapanlar, Kültür Bakanlığınca görevlendirilen memurlarca veya ilgili müzeler yetkililerince yılda bir defadan az olmamak kaydı ile eserin güvenliğini, envanter defterine kaydedilmeyen eser olup olmadığı, koleksiyonda noksanlık olup olmadığı açısından incelenir.

Kültür Bakanlığınca izin alınarak kültür varlığı ticareti yapanlar eserleri ticarethanelerinin dışarısına çıkaramazlar ve ticaretlerinin dışında da kültür varlığı bulunduramazlar. Ancak ihtiyaç halinde kayıtlı olmak koşulu ile depoda eserlerin bulundurulmasına izin verilebilir.